واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

557

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

هنگام اقامت نوح در آمل با وى مساعدت كردند ( رجوع شود به ص - 501 502 ) . نوح شهر ابيورد را به اولى و نسا را به دومى برسم پاداش داد . ولى اين دو شهر خراسان در واقع زير حكومت ابو على قرار داشتند . و مسلما نوح مىخواسته با اين بخشش‌ها دشمنان جديدى بر مخالفان پيشين ابو على بيافزايد . ابو على به طيب خاطر از نسا صرف نظر كرد ولى از راه دادن نمايندهء خوارزمشاه به ابيورد جدا سرباز زد . و بدين طريق نفاق موجود ميان دو دولت خوارزمى را شديدتر ساخت و هرگونه خطرى را كه از آن سو ممكن بود متوجه وى شود پيش‌گيرى كرد . عمليات جنگى در خراسان صورت گرفت . اميران گوزگان و غرجستان به لشكريان نوح و سبكتگين پيوستند . امير گرگان ، دارا بن قابوس كه متحد ابو على بوده به هنگام پيكار به جانب نوح روى آورد . و آن پيكار با پيروزى كامل لشكريان سامانى پايان يافت ( 384 هجرى / 994 ميلادى ) « 1 » . سبكتگين به خاطر اين پيروزى به لقب « ناصر الدين و الدولة » و پسر او ابو القاسم محمود به لقب « سيف الدولة » مفتخر گرديد . ابو على و فائق به گرگان رفتند و محمود در نيشابور مقام ابو على را اشغال كرد و اقداماتى براى استقرار نظم و آرامش در خراسان به عمل آورد . نوح به بخارا بازگشت « 2 » .

--> ( 1 ) - به گفتهء عتبى ( عتبى - منينى ، I ، 189 ) در چهارشنبهء نيمهء رمضان 383 هجرى ، شايد هم 13 رمضان اول نوامبر / 993 ميلادى . ( 2 ) - عتبى ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورقهاى 37 - 34 ؛ عتبى - منينى ، I ، 199 - 180 ؛ نرشخى ، چاپ شفر ، 173 - 164 . گفته‌هاى گرديزى دربارهء اين حوادث چيز تازه‌اى ندارد جز خبر حيلهء سبكتگين ( نسخهء خطى اكسفورد ورق 135 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق b 108 ( چاپ محمد ناظم ، 55 ) كه چون از